Met je mond open slapen is zelden een bewuste keuze, maar wel een teken dat je neus zijn werk niet goed doet. Je ademt dan automatisch via je mond, wat op korte termijn al voor droge mond en slechte adem zorgt en op langere termijn je slaapkwaliteit flink kan ondermijnen. Hieronder lees je waarom het gebeurt, wat het met je lichaam doet en hoe je er iets aan kunt doen.
Waarom slaap je met je mond open?
De meest voorkomende reden is een verstopte neus. Denk aan een verkoudheid, hooikoorts of een chronisch verstopte neus door allergie of een neuspoliep. Als de lucht niet makkelijk door je neus kan, zoekt je lichaam automatisch een andere weg en dat is je mond. Naast een verstopte neus kunnen ook een afwijkend neustussenschot, vergrote amandelen of vergrote neusamandelen (adenoïden) bij kinderen een rol spelen.
Bij sommige mensen is het puur gewoonte. Ze zijn er zo aan gewend dat ze ook ademen via de mond als hun neus volledig vrij is. Dit zie je vaker bij mensen die als kind al regelmatig een verstopte neus hadden en die manier van ademen gewoon zijn gaan vinden.
Wat doet het met je lichaam?
Ademen door je neus is de bedoeling. De neus filtert, bevochtigt en verwarmt de lucht voordat die je longen bereikt. Je mond doet dat allemaal niet. Slaap je langdurig met je mond open, dan kun je last krijgen van:
- Droge mond en droge keel: speeksel beschermt je tanden en mondslijmvliezen. Slaap je met open mond, dan droogt je speeksel op.
- Slechte adem: een droge mond is een broedplaats voor bacteriën die slechte adem veroorzaken.
- Tandbederf en tandvleesproblemen: zonder voldoende speeksel worden tanden slechter beschermd tegen bacteriën en zuren.
- Vermoeide kaken en keelpijn: je kaakspieren staan anders onder spanning als je mond de hele nacht open hangt.
- Slechtere slaap en snurken: mondademhaling hangt nauw samen met snurken en kan in sommige gevallen ook bijdragen aan slaapapneu.
Bij kinderen kan langdurig met de mond open slapen zelfs gevolgen hebben voor de ontwikkeling van het gezicht en de kaak. Het wordt soms in verband gebracht met een smallere bovenkaak en een langwerpig gezicht. Dat maakt het bij jonge kinderen extra zinvol om de oorzaak vroeg te laten onderzoeken door een huisarts of kno-arts.
Hoe leer je het af?
Wat je kunt doen, hangt af van de oorzaak. Is er een medische reden, dan begint het daarmee. Is het meer gewoonte, dan kun je ook zelf stappen zetten.
Behandel de oorzaak eerst. Bij een verstopping door allergie helpen antihistaminica of een neusdruppel op basis van zout water (neusspray met fysiologisch zout). Zijn er vergrote amandelen of adenoïden, of is er sprake van een sterk afwijkend neustussenschot, dan bespreek je dat het beste met je huisarts of een kno-arts.
Slaaphouding aanpassen. Op je rug slapen vergroot de kans dat je mond openvalt. Op je zij slapen helpt bij veel mensen al merkbaar. Je kunt hiervoor een ergonomisch zijslaapkussen gebruiken of een tennisbal in de rug van je pyjama naaien als herinnering om niet op je rug te draaien.
Mondtape. Een vrij besproken middel is het plakken van een stukje zachte tape over de mond tijdens het slapen. Dit klinkt rigoureus, maar er bestaat speciale slaaptape voor dit doel. Het dwingt je om via de neus te ademen. Let op: gebruik dit alleen als je neus echt vrij is. Bij een verstopte neus is dit niet veilig en mag je dit niet doen.
Neusspreider of nasale strip. Een neusspreider (een zacht kunststof hulpmiddeltje dat in de neus wordt geplaatst) of een externe nasale strip op de neusvleugels kan de neuspassage iets verbreden. Dit helpt bij mensen van wie de neusgang aan de nauwe kant is of snel dichtslaat tijdens het slapen.
Myofunctionele oefeningen. Dit zijn oefeningen voor de spieren van mond, kaak en tong die de neusademhaling stimuleren. Denk aan oefeningen waarbij je de tong bewust tegen het verhemelte drukt. Een logopedist of gespecialiseerde mondhygiënist kan je hierbij begeleiden.
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als je regelmatig moe wakker wordt, hard snurkt, of als je partner merkt dat je ’s nachts stopt met ademen. Dat laatste kan wijzen op slaapapneu, een aandoening waarbij de luchtwegen tijdelijk worden geblokkeerd. Ook als een kind structureel met de mond open slaapt, is het verstandig dit te laten beoordelen. Een kno-arts kan dan kijken of de neusamandelen of amandelen de boosdoener zijn.
Slapen met je mond open is iets wat je zelden zomaar “wilt” afleren zonder eerst te begrijpen waarom het gebeurt. Begin bij de oorzaak, pas je slaaphouding aan waar dat kan en zoek professionele hulp als de klachten aanhouden. Je slaap, je tanden en je ochtendadem varen er wel bij.
