Na een slechte nacht vroeger naar bed gaan of uitslapen om de verloren uren in te halen: het voelt logisch. Toch raadt Thuisarts het omgekeerde aan: elke dag op dezelfde tijd opstaan en maximaal 8 uur in bed liggen. Eerst probeer je een paar weken vaste slaapgewoontes. Helpt dat niet genoeg, dan is de volgende stap juist korter in bed liggen. Hieronder lees je beide stap voor stap, wat je met melatonine en slaappillen moet, en wanneer je naar de huisarts gaat.
Je bent niet de enige. In een panelonderzoek van Hart van Nederland en LINDA uit september 2023, met 9.156 deelnemers, zei 79 procent van de deelnemers van 18 jaar en ouder een of meer slaapproblemen te hebben gehad. Te vaak wakker worden werd het meest genoemd (38 procent), daarna te kort slapen (31 procent) en slecht in slaap komen (23 procent).
Wat je overdag doet voor een betere nacht
Deze adviezen komen van Thuisarts:
- Sta elke dag rond dezelfde tijd op, ook in het weekend en ook als je niet bent uitgeslapen. Ga ook zoveel mogelijk op dezelfde tijd naar bed. Hoe je ritme werkt, lees je bij je biologische klok en slapen.
- Ga elke dag een uur naar buiten, vooral in de ochtend.
- Lig maximaal 8 uur in bed. Hoeveel slaap jij nodig hebt, lees je in hoeveel uur moet je slapen.
- Drink in de 6 uur voor het slapen geen cafeïne. Dat geldt voor koffie, zwarte en groene thee, ijsthee, cola en energiedrank. Wat een late kop koffie met je nacht doet, lees je bij koffie voor het slapen.
- Stop met alcohol, roken en cannabis. Ook een slaapmutsje hoort daarbij.
- Beweeg regelmatig. Of sporten in de avond kan, lees je bij sporten voor het slapen.
Wat je ’s avonds doet
- Eet minimaal 2 uur voor het slapen geen zware maaltijd meer. Wat wel en niet handig is, lees je in eten voor het slapen.
- Leg je telefoon, tablet of computer 1 of 2 uur voor het slapen weg. Zet de tv een half uur voor bedtijd uit.
- Neem een half uur om te ontspannen voordat je gaat slapen.
- Doe elke avond zoveel mogelijk hetzelfde voor je naar bed gaat.
- Lig je te piekeren, praat er dan over met iemand die je vertrouwt. Blijven de problemen, dan kan een praktijkondersteuner van de huisarts of een psycholoog helpen.
Lig je toch wakker, kijk dan bij niet kunnen slapen wat je op dat moment kunt doen.
Helpen de tips niet genoeg? Ga korter in bed liggen
Probeer de adviezen hierboven een paar weken. Slaap je daarna nog steeds slecht, dan is er een volgende stap: bewust korter in bed liggen. In zes bekeken artikelen met slaaptips noemt geen enkel deze methode, terwijl Thuisarts hem beschrijft als behandeling om beter te slapen. Je brengt de tijd in bed eerst terug tot ongeveer de tijd die je echt slaapt, en bouwt die daarna langzaam weer op.
Stap 1: meet een week hoeveel je slaapt
Je moet weten hoeveel uur je de afgelopen week ongeveer per nacht hebt geslapen. Dat kan uit je hoofd, maar beter is een slaapdagboek. Vul dat 1 week lang in: hoe laat je naar bed ging, hoe laat je opstond en hoe lang je ongeveer sliep en wakker lag. Reken daarna uit hoeveel uur je gemiddeld per nacht sliep. Gebruik geen smartwatch: die meet je slaap niet betrouwbaar.
Stap 2: stel je tijd in bed vast
Tel een half uur op bij je gemiddelde slaap. Zoveel tijd lig je de komende week in bed, en nooit korter dan 5 uur. Kies een vaste opstaantijd die je elke dag aanhoudt, ook na een slechte nacht. Reken vanaf die opstaantijd terug om je bedtijd te vinden. Een voorbeeld: sliep je gemiddeld 5,5 uur en sta je om 7.00 uur op, dan lig je 6 uur in bed en ga je om 1.00 uur naar bed.
Stap 3: houd vol, ook als je moe bent
De eerste dagen voel je je overdag misschien erg moe en slaperig. Ga dan niet eerder naar bed, doe geen dutje en slaap niet uit. Krijg je overdag de neiging om te gaan liggen, doe dan iets rustigs, zoals een makkelijke hobby of een wandeling.
Stap 4: kijk na een week hoe het gaat
Het gaat goed als je binnen een half uur of drie kwartier in slaap valt. Slaap je nog niet beter, houd dan nog een week hetzelfde schema aan. Is het daarna nog steeds niet beter, stop dan met korter in bed liggen en neem contact op met je huisarts.
Stap 5: bouw langzaam op
Gaat het beter, lig dan elke week een kwartier langer in bed. Je opstaantijd blijft hetzelfde, dus je gaat een kwartier eerder naar bed. Lig je weer wakker, ga dan een kwartier terug.
| Wanneer | Wat je doet | Door of stoppen? |
|---|---|---|
| Week 1 | Slaapdagboek bijhouden, gewone tijden | Gemiddelde slaap per nacht uitrekenen |
| Week 2 | Tijd in bed = gemiddelde slaap plus een half uur, minimaal 5 uur, vaste opstaantijd | Binnen een half uur tot drie kwartier in slaap? Dan opbouwen |
| Nog niet beter | Nog een week hetzelfde schema | Daarna nog niet beter: stoppen en huisarts |
| Daarna elke week | Een kwartier langer in bed, zelfde opstaantijd | Weer wakker liggen: een kwartier terug |
Veel mensen slapen binnen een week al beter. Volgens Thuisarts slapen na 3 weken 8 van de 10 mensen beter. Heb je 2 weken korter geslapen en gaat het nog niet beter, bel dan je huisarts. Het volledige stappenplan staat op Thuisarts.
Wanneer je dit niet zelf doet
Overleg eerst met je arts als je een van deze zes dingen hebt:
- epilepsie;
- ernstige angst;
- een depressie;
- een ernstige burn-out;
- een ander ernstig psychisch probleem, zoals een psychose of een verslaving;
- een slaapstoornis waarvoor je wordt behandeld, zoals narcolepsie, slaapapneu of rusteloze benen.
Melatonine en slaappillen
Het advies van Thuisarts is om geen slaappillen, melatonine of valeriaan te slikken. Melatonine helpt niet om beter te slapen en kan je slaapritme verstoren. Het kan alleen helpen tegen een jetlag na een verre vliegreis. Gebruik je melatonine, stop daar dan mee.
Schrijft de huisarts toch slaappillen voor, dan is dat meestal een recept voor 5 of 10 pillen. Na ongeveer 2 weken helpen ze steeds minder, terwijl de bijwerkingen blijven. Je lichaam went eraan, je kunt er afhankelijk van raken en stoppen kan lastig zijn. Je hebt een grotere kans om te vallen en een bot te breken. In de 8 uur nadat je een slaappil hebt geslikt mag je niet autorijden. Alcohol en drugs versterken het effect en de bijwerkingen.
Wanneer naar de huisarts?
Maak een afspraak als de slaapadviezen na een paar weken niet genoeg helpen, of als korter in bed liggen na twee weken niet werkt. Heb je een van de zes aandoeningen uit de lijst hierboven, overleg dan met je arts voordat je korter in bed gaat liggen. Samen met je huisarts kies je een behandeling.
Lees ook: Linker- of rechterzij slapen: wat is beter voor jouw lichaam?
Lees ook: Slapen met ventilator: dit zijn de voor- en nadelen
Lees ook: Slapen met airco: zo doe je het goed (en dit moet je vermijden)
Lees ook: Naakt slapen: de voor- en nadelen op een rij
Lees ook: Zittend slapen: wat het met je lichaam doet en wanneer het wél kan
Lees ook: Krullen maken tijdens het slapen: zo doe je het stap voor stap
Laatst gecontroleerd op 25 oktober 2026.
Lees ook
- Krullen maken tijdens het slapen: zo doe je het stap voor stap
- Linker- of rechterzij slapen: wat is beter voor jouw lichaam?
- Slapen met ventilator: dit zijn de voor- en nadelen
- Naakt slapen: de voor- en nadelen op een rij
- Zittend slapen: wat het met je lichaam doet en wanneer het wél kan
- Slapen met airco: zo doe je het goed (en dit moet je vermijden)



