Bij de wintertijd slaap je een uur lánger. Op de laatste zondag van oktober gaat de klok een uur terug, van 03:00 naar 02:00 uur. Dat betekent dat die nacht een uur langer duurt dan normaal, en je dus een uurtje extra slaapt. Tenminste, als je wekker niet automatisch verzet.
Veel mensen twijfelen elk jaar opnieuw: gaat de klok voor- of achteruit? Het ezelsbruggetje dat helpt: in de winter zet je de klok terug, net zoals je een stoel terugschuift als je gaat zitten. Je wint een uur. In de zomer doe je het omgekeerde: de klok gaat een uur vooruit, en verlies je een uur slaap.
Wintertijd uur langer slapen: hoe zit dat precies?
De klok springt officieel terug in de nacht van zaterdag op zondag, op het laatste weekend van oktober. In 2024 was dat zondag 27 oktober. Het moment is altijd 03:00 uur ’s nachts, die wordt teruggezet naar 02:00 uur. Die nacht telt daardoor 25 uur in plaats van 24.
In de praktijk merkt de meeste mensen daar weinig van als ze gewoon doorslapen. Je wekker, telefoon en de meeste digitale apparaten passen zichzelf automatisch aan. Een ouderwetse klok, zoals een wandklok of de klok in je auto, moet je wel zelf terugzetten.
Wat doet dat extra uur met je lichaam?
Een uur langer slapen klinkt prettig, maar je lichaam heeft geen knopje waarmee je het bioritme direct aanpast. Je interne klok, het circadiaans ritme, loopt gewoon door op het oude tijdstip. Het gevolg is dat je de eerste dagen na de wintertijd al vroeger wakker kunt worden dan je wekker aangeeft, of overdag eerder moe bent dan normaal.
Kinderen en mensen die gevoelig zijn voor slaapveranderingen merken dit het sterkst. Peuters en kleuters worden bijvoorbeeld nog steeds wakker op hun biologische tijd, ook al is de klok een uur teruggezet. Dat kan de eerste week voor vroege ochtenddiensten zorgen in huis.
Doordat het ’s ochtends langer donker blijft en ’s avonds eerder donker wordt, maakt je lichaam ook meer melatonine aan. Dat slaaphormoon wordt geproduceerd bij gebrek aan licht. Het resultaat: je kunt je in de periode na de wintertijd lustelozer of slaperiger voelen dan in de zomertijd.
Vergelijkingstabel: wintertijd vs. zomertijd
| Kenmerk | Wintertijd | Zomertijd |
|---|---|---|
| Klok verandert | Een uur terug | Een uur vooruit |
| Effect op slaap | Een uur langer | Een uur korter |
| Wanneer | Laatste zondag oktober | Laatste zondag maart |
| Licht ’s ochtends | Later licht | Eerder licht |
| Licht ’s avonds | Eerder donker | Later licht |
Tips om het extra uur goed te gebruiken
- Ga de eerste paar dagen op dezelfde tijd naar bed als anders, zodat je bioritme rustig went aan de nieuwe tijd.
- Zoek overdag zoveel mogelijk daglicht op. Daglicht helpt je interne klok te resetten en vermindert het gevoel van lusteloosheid.
- Stel je wekker niet een uur later in als beloning voor het “gewonnen” uur. Je circadiaans ritme profiteert meer van regelmaat dan van een slaapkans van één dag.
- Let op kinderen die extra vroeg wakker worden. Verschuif hun bedtijd de week voor de tijdwissel geleidelijk met tien tot vijftien minuten per avond.
Het extra uur slapen dat de wintertijd brengt, is dus vooral een papieren winst. Je lichaam past zich geleidelijk aan, niet in één nacht. Wie de overgang soepel wil laten verlopen, doet er goed aan zijn slaapritme de eerste week gewoon aan te houden en voldoende naar buiten te gaan voor daglicht.
