Slaapapneu is een aandoening waarbij je tijdens het slapen herhaaldelijk stopt met ademhalen. Dat klinkt alarmerend, en dat is het ook. Toch weten veel mensen niet dat ze het hebben. Ze worden elke ochtend moe wakker, hebben hoofdpijn of kunnen zich slecht concentreren, maar leggen dat verband niet. Terwijl de oorzaak soms letterlijk in hun keel ligt.
Wat er in je lichaam gebeurt tijdens een aanval
Tijdens de slaap ontspannen de spieren in je keel. Bij sommige mensen ontspannen die spieren zo sterk dat de luchtweg gedeeltelijk of helemaal dichtklap. De ademhaling stokt dan een aantal seconden, soms wel langer dan een minuut. Je hersenen merken dit op en geven een alarmsignaal af. Je schrikt kort wakker, haalt adem en valt weer in slaap. Dit kan tientallen keren per nacht gebeuren, zonder dat je het je de volgende ochtend herinnert. Je slaapcyclus wordt steeds verstoord, waardoor je nooit de diepe slaap bereikt die je lichaam nodig heeft om te herstellen. Dat verklaart waarom mensen met deze aandoening overdag zo moe zijn, zelfs als ze acht uur in bed hebben gelegen.
Wie loopt meer risico op ademstops tijdens het slapen
Overgewicht is een van de bekendste risicofactoren. Extra vetweefsel rond de keel kan de luchtweg vernauwen. Toch treft het ook mensen met een normaal gewicht, zeker als de bouw van hun kaak of keel daarvoor gevoelig is. Mannen hebben vaker last van dit probleem dan vrouwen, maar na de overgang neemt het risico bij vrouwen flink toe. Leeftijd speelt ook een rol: hoe ouder je wordt, hoe soepeler de spieren in je keel worden. Daarnaast lijkt er een erfelijke factor mee te spelen. Het is wetenschappelijk nog niet volledig bewezen, maar artsen zien het wel vaker terugkomen binnen families. Alcohol en slaappillen verergeren de klachten, omdat ze de spieren in de keel nog verder ontspannen.
Hoe de diagnose en behandeling werken
Een slaaponderzoek is de enige manier om zeker te weten of iemand last heeft van nachtelijke ademstops. Dat onderzoek kan thuis of in een slaapkliniek. Je draagt dan apparaatjes die je ademhaling, hartslag en zuurstofgehalte in je bloed meten terwijl je slaapt. Aan de hand van die gegevens bepaalt de arts hoe ernstig de situatie is. Bij milde klachten kan verandering in leefstijl al helpen, zoals afvallen, minder alcohol drinken of op je zij slapen in plaats van op je rug. Bij ernstiger gevallen wordt vaak een CPAP-apparaat ingezet. Dat is een masker dat je ’s nachts draagt en dat via lichte luchtdruk de luchtweg openhoudt. Wennen kost tijd, maar veel mensen merken al snel dat ze uitgeruster wakker worden. In sommige gevallen is een beugel of zelfs een operatie een optie.
Waarom het belangrijk is om klachten serieus te nemen
Langdurig onbehandeld laten van nachtelijke ademonderbreking kan gevolgen hebben voor de gezondheid. De herhaalde daling van het zuurstofgehalte in het bloed belast het hart en de bloedvaten. Mensen met onbehandelde klachten hebben een hoger risico op hoge bloeddruk, hart en vaatziekten en beroertes. Ook de gevolgen voor het dagelijks leven zijn groot. Concentratieproblemen, vergeetachtigheid en een kortere lont komen veel voor. Dat heeft weer invloed op werk, relaties en verkeersveiligheid. Mensen die erg moe zijn, hebben vaker ongelukken in het verkeer. Snurken is niet altijd onschuldig. Wie structureel moe wakker wordt, last heeft van hoofdpijn in de ochtend of ’s nachts vaak naar de wc moet, kan baat hebben bij een gesprek met de huisarts over een eventueel slaaponderzoek.
Veelgestelde vragen
Is slaapapneu gevaarlijk als je het niet behandelt?
Onbehandelde nachtelijke ademstops kunnen op den duur schadelijk zijn voor je hart en bloedvaten. Het herhaaldelijk dalen van het zuurstofgehalte in je bloed belast je lichaam flink. Daarnaast vergroot extreme vermoeidheid overdag het risico op ongelukken. Een tijdige behandeling verlaagt die risico’s aanzienlijk.
Kan een kind ook slaapapneu hebben?
Ja, ook kinderen kunnen last hebben van ademstops tijdens het slapen. Bij kinderen komt het vaak door vergrote amandelen of wratten. Signalen zijn onder andere slecht slapen, snurken, vaak ziek zijn en moeite met concentreren op school. Een bezoek aan de huisarts of kinderarts is dan verstandig.
Helpt op de zij slapen tegen nachtelijke ademstops?
Op de zij slapen kan bij milde klachten zeker helpen. Als je op je rug ligt, zakt de tong makkelijker naar achteren en blokkeert de luchtweg sneller. Een rugligstopper of een speciaal kussen kan helpen om de zijligging vast te houden. Bij ernstigere klachten is deze aanpak alleen niet voldoende.
Gaat slaapapneu ooit vanzelf over?
Dat hangt af van de oorzaak. Als overgewicht een rol speelt, kunnen klachten verminderen bij gewichtsverlies. Maar de meeste mensen hebben een structurele behandeling nodig. Vanzelf overgaan zonder aanpak van de oorzaak is bij volwassenen zelden het geval.
