cassiopeia sterrenbeeld

Het sterrenbeeld Cassiopeia herkennen aan de nachtelijke hemel

Het sterrenbeeld Cassiopeia herken je aan vijf heldere sterren die samen een W of een M vormen. In Nederland is het sterrenbeeld het hele jaar boven de horizon. De vorm draait in de loop van de nacht rond de Poolster, waardoor Cassiopeia niet altijd op dezelfde plek staat.

Cassiopeia is een van de makkelijkste sterrenbeelden om zelf te vinden. Je hebt er geen telescoop voor nodig: op een heldere, donkere avond zijn de vijf sterren met het blote oog te zien.

Hoe herken je het sterrenbeeld Cassiopeia?

Zoek naar vijf sterren die samen een zigzag vormen. De afstanden tussen de sterren zijn niet precies gelijk en ook de hoeken van de W verschillen. Afhankelijk van het tijdstip en de stand aan de hemel kan de figuur lijken op een W, een M of een figuur op zijn kant.

De vijf sterren van het herkenbare patroon zijn:

  • Caph: de ster aan het ene uiteinde van de W.
  • Schedar: een heldere ster naast Caph, met een oranjeachtige kleur.
  • Gamma Cassiopeiae: de middelste ster van het patroon. De helderheid van deze ster verandert.
  • Ruchbah: de ster tussen Gamma Cassiopeiae en het andere uiteinde van de W.
  • Segin: de ster aan het andere uiteinde van de figuur.

De sterren lijken vanaf de aarde bij elkaar te staan, maar ze bevinden zich op verschillende afstanden. De W is dus een patroon dat je vanaf de aarde ziet, geen groep sterren die dicht bij elkaar hoeft te staan.

Waar staat Cassiopeia aan de hemel?

Vanuit Nederland vind je Cassiopeia aan de noordelijke hemel. Het sterrenbeeld staat in de buurt van de Poolster en draait daar voor ons gevoel omheen. Dat komt doordat de aarde draait. De Poolster blijft daarbij vrijwel op dezelfde plaats staan.

Ken je de Poolster al, zoek dan in de omgeving naar de opvallende W. Cassiopeia staat niet altijd even hoog: soms zie je het sterrenbeeld ruim boven je, op andere momenten staat het lager richting de noordelijke horizon.

De sterren van de W verdwijnen in Nederland niet onder de horizon. Toch kun je ze niet altijd goed zien. Als Cassiopeia laag staat, kunnen huizen, bomen, bewolking of licht boven de horizon het zicht beperken. Een plek met vrij uitzicht naar het noorden helpt dan.

Wanneer kun je Cassiopeia het beste zien?

Je kunt het sterrenbeeld Cassiopeia in Nederland het hele jaar door zien, als het donker en helder genoeg is. In de herfst staat het tijdens de avond vaak hoog aan de hemel. Dat is prettig, omdat je dan minder last hebt van obstakels en licht bij de horizon.

Ook in de winter is Cassiopeia een goede kandidaat voor een avond sterrenkijken. In de zomer wordt het later donker en blijft de hemel rond de kortste nachten lang licht. Daardoor zijn sterren dan minder makkelijk te zien, ook al staat Cassiopeia nog steeds boven de horizon.

Geef je ogen even de tijd om aan het donker te wennen. Een felle telefoonlamp maakt het lastiger om zwakkere sterren te zien. Met een sterrenkaart of een app kun je nagaan hoe de W op jouw kijkmoment gedraaid staat.

De sterren en andere objecten in Cassiopeia

Het sterrenbeeld bestaat uit meer dan de vijf sterren van de W. Cassiopeia ligt in de richting van de Melkweg, waardoor je er met een verrekijker veel extra sterren kunt zien. Sommige staan in sterrenhopen: groepen sterren die bij elkaar horen.

Een voorbeeld is M52, een open sterrenhoop in de richting van Cassiopeia. Met een verrekijker kan die eruitzien als een klein, wazig vlekje. Met een telescoop kun je onder goede omstandigheden meer afzonderlijke sterren onderscheiden. Ook M103 is een open sterrenhoop in dit sterrenbeeld.

In Cassiopeia staat verder Rho Cassiopeiae, een zeldzame gele hyperreus. Dat is een zeer grote, heldere ster op ongeveer 3425 lichtjaar van de aarde. Haar helderheid verandert. Onder gunstige donkere omstandigheden kan ze met het blote oog zichtbaar zijn, maar ze hoort niet bij de vijf sterren van de W.

Een ander bijzonder object is Cassiopeia A, het restant van een ster die als supernova is ontploft. Het is een sterke bron van radiostraling. Je kunt Cassiopeia A niet zomaar met het blote oog zien als onderdeel van de W.

Het verhaal achter de naam Cassiopeia

Cassiopeia is genoemd naar een koningin uit de Griekse mythologie. Volgens het verhaal was ze trots op haar schoonheid en pochte ze dat zij of haar dochter mooier was dan de zeenimfen. Daarmee wekte ze de woede van de zeegod Poseidon.

Op oude sterrenkaarten wordt Cassiopeia vaak afgebeeld op een troon. Door de draaiende stand aan de hemel staat die figuur soms ondersteboven. De W zelf is makkelijker te herkennen dan de volledige voorstelling van de koningin.

Veelgestelde vragen over Cassiopeia

Welk sterrenbeeld heeft de vorm van een W?
Cassiopeia is het bekendste sterrenbeeld met een W-vorm. Draait het patroon aan de hemel, dan kan het ook op een M lijken.

Heb je een telescoop nodig om Cassiopeia te zien?
Nee. De vijf sterren van de W zijn bij een heldere hemel met het blote oog te zien. Een verrekijker laat wel meer sterren in en rond het patroon zien.

Is Cassiopeia een astrologisch geboorteteken?
Nee. Cassiopeia is een astronomisch sterrenbeeld, maar hoort niet bij de twaalf gebruikelijke tekens van de dierenriem.

Staat de W elke avond op dezelfde plek?
Nee. Door de draaiing van de aarde verandert de stand gedurende de nacht. Ook het tijdstip waarop Cassiopeia hoog staat, verschuift in de loop van het jaar.

Zoek op een heldere herfstavond eerst de noordelijke hemel af. Zie je een rij van vijf sterren in een zigzag, dan heb je waarschijnlijk de W van Cassiopeia gevonden.

Scroll naar boven